Polikistik Over Sendromu (PCOS)

⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & 2023 International PCOS Guideline referanslıdır.

Tanı için şu üç kriterden en az ikisinin varlığı (ve diğer etiyolojilerin dışlanması) gerekir:

• 1. Oligo-anovülasyon: Seyrek adet görme veya amenore.
• 2. Hiperandrojenizm: Klinik (Hirsutizm, akne, androgenetik alopesi) veya Biyokimyasal (Serbest testosteron yüksekliği).
• 3. Polikistik Over (PCOM): ultrasonografi (USG)'de her bir overde ≥12-20 folikül veya over hacmi >10 ml.

PCOS'ta hormonal denge iki koldan bozulur:

• Nöroendokrin: GnRH puls frekansı artar, bu da LH/FSH oranının artmasına (>2-3) yol açar. Yüksek LH, over teka hücrelerinden aşırı androjen üretimini tetikler.
• Metabolik: Hastaların çoğunda (zayıf olsalar bile) İnsülin Direnci vardır. Hiperinsülinemi, karaciğerden SHBG sentezini azaltarak serbest androjenleri daha da artırır.

Tedavi hastanın önceliğine (gebelik isteği vs. semptom kontrolü) göre planlanır:

• Yaşam Tarzı Değişikliği: %5-10 kilo kaybı, ovülasyonun geri dönmesinde ve insülin direncinin kırılmasında en etkili adımdır.
• Kombine Oral Kontraseptifler (KOK): İlk seçenek. Adet düzenini sağlar ve SHBG'yi artırarak hirsutizmi baskılar.
• Anti-androjenler (Spironolakton): KOK'a rağmen düzelmeyen hirsutizmde eklenir. (Teratojenik olduğu için kontrasepsiyon şarttır).
• Metformin: Bozulmuş glukoz toleransı olan vakalarda eklenir.
• İnfertilite: İlk seçenek Letrozol (Aromataz inhibitörü), ikinci seçenek Klomifen Sitrat'tır.