Erkek Hipogonadizmi: Tanı ve Tedavi
Güncelleme: 16 Mar 2026
🤖
⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & 2024 Endocrine Society Guidelines referanslıdır.
Tanım ve Sınıflandırma
Hipogonadizm, testiste yetersiz testosteron üretimi ve/veya defektif sperm üretimidir.
- Primer (Hipergonadotropik): Testis hasarı vardır. LH/FSH yüksek, Testosteron düşüktür. (Örn: Klinefelter, Kabakulak orşiti).
- Sekonder (Hipogonadotropik): Hipofiz/Hipotalamus hasarı vardır. LH/FSH düşük veya normal, Testosteron düşüktür. (Örn: Kallmann, Prolaktinoma).
Tanı: Sabahın Gücü
Testosteron düzeyleri diürnal ritim gösterir (sabah en yüksek). Tanı için:
- En az iki kez, sabah (08:00 - 10:00 arası) bakılan Total Testosteron düşüklüğü (< 300 ng/dL) şarttır.
- Serbest Testosteron: Obezite veya yaşlılık gibi SHBG'yi etkileyen durumlarda daha güvenilirdir.
Klinefelter Sendromu (47, XXY)
En sık görülen primer hipogonadizm nedenidir.
- Klinik: Uzun boy, jinekomasti, küçük ve sert testisler, infertilite (azospermi).
- Laboratuvar: Aşırı yüksek FSH/LH (feedback kaybı) ve düşük testosteron.
Geç Başlangıçlı Hipogonadizm (LOH)
'Erkek menopozu' olarak da bilinir. Yaşla birlikte testosteronun kademeli düşüşüdür. Tedavi kararı sadece rakama değil, belirgin semptomların (libido kaybı, erektil disfonksiyon, uyku hali) varlığına göre verilir.
Testosteron Replasman Tedavisi (TRT)
Replasman öncesi ve sırasında güvenlik takibi esastır:
- Kontrendikasyonlar: Meme kanseri, aktif Prostat Kanseri, Hematokrit > %54, tedavi edilmemiş ağır uyku apnesi.
- Takip: PSA ve Hematokrit düzeyleri düzenli izlenmelidir (TRT eritrositozu tetikleyebilir).