Kronik Eozinofilik Lösemi (CEL)

Kronik Eozinofilik Lösemi (CEL), kemik iliğinde eozinofilik öncüllerin otonom ve klonal proliferasyonu sonucu periferik kanda kalıcı hipereozinofili ve buna bağlı uç organ hasarı ile karakterize bir Miyeloproliferatif Neoplazmdır (MPN).

⚠️ Klinik Uyarı: Güncel WHO ve ICC kılavuzlarında, eozinofili ile seyreden hastalıklar genetik temellerine göre kesin çizgilerle ayrılmıştır:

• Eozinofili ve Tirozin Kinaz Gen Rearranjmanları Olan Miyeloid/Lenfoid Neoplaziler: PDGFRA, PDGFRB, FGFR1, JAK2, FLT3 veya ETV6::ABL1 mutasyonları saptanan hastalar CEL'den ayrılarak müstakil bir hastalık grubu olarak sınıflandırılır.
• CEL, NOS (Başka Türlü Adlandırılamayan): Yukarıdaki tirozin kinaz füzyonlarının bulunmadığı, ancak klonalitenin genetik (örn. ASXL1, TET2, SRSF2 mutasyonları) veya sitogenetik olarak ispatlandığı YA DA periferik kanda/kemik iliğinde blast artışının (%2-19) saptandığı gruptur.

CEL ve Hipereozinofilik Sendromda (HES) temel morbidite ve mortalite nedeni, degranüle olan eozinofillerden salınan toksik proteinlerin (Majör Bazik Protein, Eozinofil Katyonik Protein vb.) dokularda yarattığı yıkımdır.

• Kardiyak Tutulum (En Ölümcül): Eozinofilik infiltrasyon ve fibrozise sekonder restriktif kardiyomiyopati gelişir (Löffler Endokarditi / Endomiyokardiyal Fibrozis). Kapak yetmezlikleri ve intrakaviter trombüsler sıktır.
• Dermatolojik: Şiddetli pruritus (kaşıntı), anjiyoödem, ürtiker ve kutanöz nodüller.
• Nörolojik ve Pulmoner: Periferik nöropati, ensefalopati ve akciğerde eozinofilik infiltratlar (öksürük, nefes darlığı).
• Hematolojik: Splenomegali ve hepatomegali klasik CEL hastalarında çok belirgindir.

CEL tanısı, eozinofilinin reaktif (sekonder) nedenlerinin adım adım dışlanmasına dayanır:

1. Reaktif Nedenleri Dışla: Paraziter enfeksiyonlar (Strongyloides, Toxocara vb.), alerjik hastalıklar, ilaç reaksiyonları, bağ dokusu hastalıkları (Churg-Strauss / EGPA) ve Hodgkin Lenfoma gibi eozinofili yapan maligniteler dışlanmalıdır.
2. Lenfositik Varyant HES'i Dışla: Flow sitometri ile anormal T-hücre klonları (örn. CD3- CD4+ hücreler) taranmalıdır (IL-5 üreterek eozinofili yaparlar).
3. Klonaliteyi Göster: Kemik iliği biyopsisi, Karyotip tayini ve NGS (Yeni Nesil Dizileme) ile miyeloid mutasyon paneli bakılmalıdır. Mutlak eozinofil sayısı ≥1.5 x 10⁹/L olmalı ve blast oranı <%20 olmalıdır (≥%20 ise Akut Lösemidir).

Eozinofili klonalitesini saptadığımız an tedavi moleküler hedefe göre şekillenir:

• PDGFRA veya PDGFRB Mutant Grup (En Sık FIP1L1-PDGFRA): Bu hastalar gerçek CEL, NOS sayılmasa da kliniği aynıdır. Tedavide İmatinib (düşük doz, 100 mg/gün) mucizevi bir etki gösterir. Hastalar günler/haftalar içinde tam hematolojik ve moleküler remisyona girer.
• FGFR1 Mutant Grup: 8p11 miyeloproliferatif sendromu olarak da bilinir. İmatinib'e dirençlidir. Genellikle lenfoma ile birliktelik gösterir. Hedefe yönelik FGFR inhibitörü olan Pemigatinib onaylı ve etkilidir. Uygun hastalarda kür için Allo-hematopoetik kök hücre nakli (HSCT) (Kök Hücre Nakli) gereklidir.
• CEL, NOS (Gerçek CEL) Tedavisi: İmatinib'e yanıt vermezler. İlk basamakta Hidroksiüre (HU) veya Pegile İnterferon-alfa kullanılır. Organ hasarını önlemek için yüksek doz kortikosteroidler verilebilir. Anti-IL5 monoklonal antikoru olan Mepolizumab eozinofil sayısını düşürmede etkilidir. Agresif seyirli ve yüksek riskli mutasyon taşıyan hastalarda Allo-HSCT temel hedeftir.