Kalsiyum Homeostazı: PTH ve Vitamin D Fizyolojisi

⚠️ Uzman Modülü: Harrison 21st Ed & ASBMR Fizyoloji serisi referanslıdır.

Vücuttaki toplam kalsiyumun %99'u kemiklerde hidroksiapatit kristallerinde depolanır. Plazmadaki kalsiyum üç formdadır:

• İyonize Kalsiyum (%50): Biyolojik olarak aktif, serbest formdur.
• Albümine Bağlı Kalsiyum (%40): Plazma pH'ı değiştikçe bağlanma oranı değişir.
• Kompleks Form (%10): Sitrat ve fosfatla bağlı.
• ⚠️ Klinik İnci: Albümin düşükse 'Düzeltilmiş Kalsiyum' hesaplanmalıdır: [Ölçülen Ca + 0.8 * (4.0 - Albümin)].

paratiroid hormon (PTH), kalsiyum düştüğünde paratiroid bezlerindeki CaSR (Kalsiyum Algılayan Reseptör) üzerinden milisaniyeler içinde salınır:

• Kemik: Hızlıca kalsiyum ve fosfor rezorpsiyonunu artırır.
• Böbrek: Distal tübülde kalsiyum geri emilimini artırırken, Fosfor atılımını (fosfatüri) artırır.
• Vitamin D Aktivasyonu: Böbrekte 1-alfa-hidroksilaz enzimini uyararak Vitamin D'yi en aktif formuna (Kalsitriol) dönüştürür.

Vitamin D sentezi ve aktivasyonu tam bir takım çalışmasıdır:

1. Karaciğer (25-hidroksilasyon): 25(OH)D (Kalsidiol) oluşur. Vücuttaki ana depo formudur.
2. Böbrek (1-hidroksilasyon): PTH etkisiyle 1,25(OH)2D (Kalsitriol) oluşur. Bağırsaklardan kalsiyum ve fosfor emilimini sağlayan asıl aktördür.