Hipotiroidizm
🧬 1. Tanım ve Etiyopatogenez
Hipotiroidizm, tiroid hormonlarının yetersiz sentezi veya biyolojik etkisinin azalmasıyla karakterize sendromdur.
Tanısal Kriterler
- Aşikar (Overt): tiroid stimülan hormon (TSH) > 10 mIU/L ve sT4 düşük.
- Subklinik (SCH): sT4 normal, TSH yüksek (4.5-10 mIU/L).
Etyolojik İpuçları
En sık neden Hashimoto'dur. Radyoterapi alanlarda 1-3 yıl sonra risk artar. Genetik defektlerde (dishormonogenez) TPO gen mutasyonları (örn. Tyr55X) TIOD/PIOD ve guatrlı hipotiroidiye yol açar.
🫀 2. Kardiyovasküler ve Metabolik Etkiler
KVS Patofizyolojisi
SVR artar, preload azalır, afterload yükselir. SERCA2 ekspresyonunun azalması (Ca geri pompalanması bozulur) sistolik/diyastolik disfonksiyon yapar. Arteriyel sertlik (PWV artışı) ve endotel disfonksiyonu belirgindir. TIA için bağımsız risk faktörüdür (RR=1.45).
Metabolizma ve Karaciğer (MASLD)
LDL reseptör aktivitesi azalır, HMG-CoA redüktaz bozulur; sonuç hiperkolesterolemi. LPL aktivite düşüşü trigliserit klirensini engeller ve steatoza yol açar. Hipotiroidi, MASLD/NAFLD için majör risk faktörüdür.
🧠 3. Nöropsikiyatrik ve Nörolojik Sistem
Bilişsel ve Psikiyatrik Tablo
Hipokampal hacim azalır, dentat girus'ta (DG) uzun süreli potansiyelizasyon (LTP) bozulur. Miksödem Psikozu (Myxedema Madness): Mani, halüsinasyon ve persekütuar hezeyanlar görülebilir.
Nöropati ve Ataksi
Potasyum kanallarının (Kv1.1) azalması sinir hipereksitabilitesine (ağrı) yol açar. Geri dönüşlü serebellar ataksi (dismetri, tremor) ve migren prevalansında artış izlenir.
💊 4. Tedavi Yönetimi ve Yeni Ufuklar
Replasman ve Kombinasyon
- Standart: LT4 (1.5-1.6 µg/kg/gün). Emilimi bozanlar: Demir, PPI, Antiasit.
- Kombine (LT4+LT3): TSH normal olsa da semptomu süren "mutsuz hipotiroidi" (DIO2 polimorfizmi) vakalarında 13:1 - 20:1 oranında LT3 eklenebilir.
🚨 Miksödem Koması Acili
İV T4 (300-500 mcg) yüklemesi şarttır. KRİTİK: Akut adrenal krizi önlemek için tiroid hormonundan önce mutlaka İV Hidrokortizon (100-200 mg) başlanmalıdır.
Yeni Nesil: THR-β Agonistleri
MASLD tedavisinde Resmetirom (Rezdiffra) FDA onayı almıştır. Ayrıca Zn, Mg ve Vitamin A takviyesinin sT4/sT3 düzeylerini iyileştirdiği gösterilmiştir.
🧓 5. Geriatrik Popülasyon ve Subklinik Hipotiroidi (Sınav Spotu)
TRUST ve IEMO 80-Plus Verileri
65 yaş üstü hafif SCH (TSH 4.5-10) vakalarında LT4 tedavisinin yaşam kalitesini artırmadığı ve majör advers kardiyak olay (MACE) riskini azaltmadığı kanıtlanmıştır. Gereksiz tedavi atriyal fibrilasyon ve osteoporoz riskini artırır.
Fransız Endokrinoloji Derneği Formülü
Normal TSH Üst Limiti = Hastanın Yaşı / 10
(Örn: 80 yaşındaki hasta için normal üst sınır 8 mIU/L'dir. TSH < 10 ise aktif sürveyans önerilir).