Akut Diyabetik Komplikasyonlar: DKA ve HHS
Güncelleme: 16 Mar 2026
🤖
⚠️ Kritik Bakım Modülü: Harrison 21st Ed & ADA 2025 Acil Yönetim Protokolü baz alınmıştır.
1. Patofizyolojik Farklar: Asidoz vs. Dehidratasyon
Her iki tabloda da insülin eksikliği ve karşıt hormon (glukagon, kortizol, katekolamin) artışı vardır:
- Diyabetik Ketoasidoz (DKA): Genellikle Tip 1 diyabetlilerde görülür. Mutlak insülin eksikliği lipolizi tetikler, serbest yağ asitleri karaciğerde keton cisimlerine (asetoasetat, beta-hidroksibütirat) dönüşür.
- Hiperozmolar Hiperglisemik Durum (HHS): Genellikle Tip 2 diyabetlilerde görülür. Mevcut olan az miktardaki insülin ketogenezi engeller ama hiperglisemiyi önleyemez. Ozmotik diürez nedeniyle şiddetli dehidratasyon ön plandadır.
2. Tanı Kriterleri ve Laboratuvar Karşılaştırması
| Parametre | DKA (Hafif/Ağır) | HHS |
|---|---|---|
| Plazma Glukozu | > 250 mg/dL | > 600 mg/dL |
| Arteriyel pH | < 7.30 (Ağırda < 7.0) | > 7.30 |
| Serum Bikarbonat | < 18 mEq/L | > 18 mEq/L |
| İdrar/Serum Ketonu | Pozitif (+++) | Negatif / Eser |
| Efektif Ozmolalite | Değişken | > 320 mOsm/kg |
| Anyon Açığı | Yüksek (> 12) | Normal |
3. Tedavi Yönetimi: Adım Adım Müdahale
Tedavide öncelik sırası hayati önem taşır:
- Sıvı Replasmanı: İlk saatte 1-1.5 L İzotonik (%0.9 NaCl). Sodyum durumuna göre tedavi devam eder.
- Potasyum (K) Yönetimi: ⚠️ Kritik: K < 3.3 mEq/L ise insülin asla başlanmaz, önce potasyum replasmanı yapılır. İnsülin potasyumu hücre içine sokarak arrest riskini artırır.
- İnsülin İnfüzyonu: 0.1 ünite/kg bolus, ardından 0.1 ünite/kg/saat infüzyon. Glukoz 200'e (DKA) veya 300'e (HHS) düştüğünde sıvıya Dekstroz (%5) eklenir.
- Asidoz Takibi (DKA için): Kriter, kan şekerinin düşmesi değil, anyon açığının kapanması ve pH'ın düzelmesidir.
4. Komplikasyonlar ve Kapatma
Tedavi sırasında en büyük risk Serebral Ödem'dir (Özellikle çocuklarda ve kan şekeri çok hızlı düşürüldüğünde). Hastada bilinç değişikliği olursa akla gelmelidir.